facebook

Pelargonia afrykańska – Pelargonium sidoides

Pelargonia afrykańska – Pelargonium sidoides

Co warto wiedzieć?

Pelargonium sidoides, czyli pelargonia afrykańska wywodzi się z terenów Afryki Południowej. Od wieków była wykorzystywana w medycynie ludowej krajów Czarnego Lądu. W Europie zagościła pod koniec XIX wieku, kiedy to Charles Henry Stevens sprowadził ją na Stary Ląd jako lek na panującą wówczas gruźlicę.

Rodzaj Pelargonium należy do rodziny bodziszkowatych (łac. Geraniaceae). Rodzaj ten jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych na świecie. Poza walorami dekoracyjnymi posiadają one także inne zalety. Są one surowcem do pozyskiwania olejku geraniowego, który jest szeroko wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym.

Jednak najważniejszą właściwością rodziny Geraniaceae jest to, że wśród mnogości cieszących oko gatunków możemy odnaleźć niezwykłą perłę lecznictwa!

Lecznicze właściwości pelargonii afrykańskiej

Pelargonium sidoides, czyli pelargonia afrykańska to najlepiej poznana roślina na świecie, która posiada działanie farmakologiczne potwierdzone licznymi badaniami klinicznymi. Surowcem farmakopealnym jest korzeń pelargonii (łac. Pelargoniae Radix). W jego ekstrakcie wyróżnia się około 65 składników biologicznie aktywnych! Jako najważniejsze warto wymienić kumaryny (głównie umckalina i skopoletyna) oraz glikozydy kumarynowe, proantocyjanidyny (katechina, epikatechina), kwasy fenolowe (kwas galusowy i jego estry) oraz liczne kwasy tłuszczowe.

Mnogość składników czynnych sprawia, że ekstrakty pozyskiwane z korzeni Pelargonium sidoides działają przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo oraz przeciwprątkowo i immunostymulująco.

Działanie przeciwwirusowe

Właściwości przeciwwirusowe wynikają z hamującego wpływu na przebieg procesu hemaglutynacji, czyli zlepiania się krwinek czerwonych w większe agregaty pod wpływem działania enzymów wirusowych oraz inaktywacji enzymu neuraminidazy, który ułatwia wirusowi opuszczanie zarażonych komórek oraz wnikanie do kolejnych jednostek. Dzięki temu pelargonia afrykańska hamuje namnażanie wirusów w fazie początkowej (podczas adsorpcji wirusa) oraz po wniknięciu wirusa do wnętrza komórki. Mechanizm ten skutecznie powstrzymuje rozwój chorób Pelargonium sidoides wirusowych jak opryszczka (wirus HSV1 i HSV2), infekcje górnych dróg oddechowych czy przeziębienie. Ostatnio przeprowadzane są również badania aktywność związków zawartych w wyciągach z pelargonii afrykańskiej w zwalczaniu wirusa HIV.

Działanie bakteriobójcze

Pelargonium sidoides działa również bakteriobójczo. Aktywność tą potwierdzono w badaniach klinicznych przeciwko szczepom bakterii odpowiedzialnych za infekcje górnych dróg oddechowych – przeciw bakteriom gram-dodatnim: Streptococcus pneumoniae, Streptococcus 1451 i beta-hemolizującemu Staphylococcus aureus oraz przeciw bakteriom gram-ujemnym: Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis oraz Pseudomonas aeruginosa. Mechanizm działania przeciwbakteryjnego polega na zahamowaniu adhezji bakterii do komórek nabłonkowych górnych dróg oddechowych, zapobiegając tym ich kolonizację oraz rozprzestrzenianie zakażenia. Mechanizm ten może być wykorzystany również w leczeniu kolonizacji przewodu pokarmowego przez Helicobacter pylori, jednocześnie chroniąc przed rozwojem choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Badania kliniczne potwierdziły również skuteczność w leczeniu bakteryjnych stanów zapalnych zatok nosowych i śluzówki nosa.

Wpływ na układ odpornościowy

Ekstrakt z korzenia pelargonii afrykańskiej stymuluje również naturalne siły obronne ustroju poprzez bezpośredni wpływ na układ odpornościowy. Pobudza makrofagi do procesu fagocytozy, wpływa na produkcję licznych cytokin (np. TNF-α), interleukin (np. IL-1, IL-12) oraz zwiększania aktywności interferonów. Dodatkowo pobudza ruchy rzęsek górnych dróg oddechowych, co umożliwia usuwanie szkodliwych drobnoustrojów.

Zwiększanie produkcji interleukin, TNF-α oraz tlenku azotu odpowiada również za działanie przeciwpasożytnicze.

W Polsce, z preparatów zawierających wyciągi z pelargonii afrykańskiej, dostępne są preparaty dla dorosłych (Verbascon, ImmunoInfec, Pelavo) oraz dla dzieci (ImmunoInfec Junior, ImmunoInfec Kids, Pelavo Kids, Sampelo Kids, Sampelin Kids, Zatogrip i Sinos Kids).

Skomentuj